अर्जुन खडका
दुहबी, २४ पौष / लैङ्गिक समानता तथा सामाजिक समावेशीकरण का बिभिन्न १०० सुचक पार गर्दै दुहबी नगरपालिकाले दोश्रो स्थान ओगटेको छ। बरिष्ठ समाजशास्त्री डा चन्द्र उपाध्याय तिम्सिनाले दुहबी नगरपालिकाको बिभिन्न शाखा हरु सग चरणबद्द छलफल र पांच ग्रुपमा लिएको परिक्षण पछि उक्त नतिजा हासिल गर्न सफल भएको छ। सुचकको आधारमा प्राप्त नतिजालाइ ३ तहमा बर्गीकरण गरिएको थ्यो।
कुल प्रतिशतको ८०% माथिलाइ सर्वत्कृष्ट , ६० देखि ८० सम्म दोश्रो र ४० देखि ६० सम्म लाइ सामान्य भनि बिभाजन गरिएको थियो । दुहबी नगरपालिकाले सम्पुर्ण सुचक मध्य ६१.५% प्राप्तान्क सहित दोश्रो स्थान हासिल गरेको छ। दुहबी नगरपालिकाले लैङ्गिक समानता तथा सामाजिक समाबेशीता सम्बन्धी कार्यदल नगर प्रमुख बेद गच्छादारको अध्यक्षता मा २०७८/७९ मा नै गठन गरिसकेको छ।
उक्त कार्यदल ले उपमेयर मेनुका खतीवडाको अध्यक्षता रहने गरि उपसमिति गठन गरि चरणबद्द रुपमा यस क्षेत्रमा काम गर्दै आएको छ। नेपाल सरकारले बार्षीक बजेट तथा निति कार्यक्रम बनाउदा हरेक पालिकाको लिजा का आधारमा बजेट बिनियोजन गर्ने हुदा लिजाको लागी पनि यो सुचक महत्वपुर्ण डकुमेन्ट रहने छ। लैङिक असमानता, सामाजिक बहिस्करण , भौगोलिक बिभेदले जकडिएको समाजलाइ समतामुलक ढङ्गले निर्माण गर्ने उदेश्य नेपालको सम्बिधान २०७२ को छ।
धारा १६ ले सबै ब्यक्तिहरुको सम्मान पुर्वक बाच्ने हक, धारा ४२ ले सामाजिक न्यायको हक, धारा १७ ले स्वतन्त्रताको हक, धारा १८ ले समानताको हक, धारा ३८ ले महिलाको हक, धारा ४३ ले आर्थिक बिपन्न, अशक्त असहाय एकल महिलालाइ सामाजिक सुरक्षाको हक सुनिस्चित गरेको छ। त्यस्तै धारा ५१( ञ ) मा सामाजिक न्याय र समावेशिकरण सम्बन्धी नितिको ब्यावस्थाका साथै धारा ५२ ले राज्यले गर्नुपर्ने दायित्वको ब्यावस्था गरेको छ। स्थानिय सरकार संचालन ऐनको दफा २४ ले पालिकाले आफ्नो अधिकारक्षेत्र भित्र का लागी स्थानिय स्थरका बिकाश आवधिक , बार्षीक रणनितिगत रुपमा मध्यकालिन तथा दिर्घकालिन योजना बनाइ लागु गर्नुपर्ने कुरालाइ कानुनि दायित्वको रुपमा ब्यवस्था गरेको छ।
यसैलाइ मध्यनजर गर्दै दुहबी नगरपालिकाले लैससास सम्बन्धी नितिगत र ब्यावहारिक बिषयलाइ जोड्दै २ दिने कार्यशाला गोस्ठीको आयोजना गरेको थियो। कार्यक्रममा दुहबी नगरप्रमुख बेद गच्छादार को अध्यक्षता रहेको थियो भने उपप्रमुख मेनुका खतीवडा , प्रमुख प्रशाशकिय अधिकृत हिमालय बराल वडा अध्यक्ष , कार्यपालिका सदस्य , बिषयगत शाखा हरुको उपस्थिति रहेको थियो। कार्यक्रम महिला बालबालिका तथा जेस्ठनागरिक शाखा दुहबी ले संयोजन गरेको थियो।
