अन्तर्राष्ट्रिय डेस्क / इस्लाम धर्म मान्ने उइघुर समुदायका मानिसहरू चीनको सबैभन्दा ठूलो र पश्चिमी क्षेत्र सिनजियाङ प्रान्तमा बस्छन्। यो प्रान्तले मङ्गोलिया र रुससहित आठ देशसँग सिमाना जोडेको छ। यस क्षेत्रमा टर्किक मूलका उइगर मुस्लिमहरूको जनसंख्या एक करोडभन्दा बढी छ। तिनीहरू यस क्षेत्रमा बहुसंख्यक जनसङ्ख्या थिए, तर यस क्षेत्रमा हान चिनियाँ समुदायको सङ्ख्या बढ्दै गएपछि र सेना परिचालन भएपछि यो अवस्था परिवर्तन भएको छ। विगत केही वर्षदेखि चीन सरकारले मुस्लिम सरकारी कर्मचारीहरूलाई रमजानको महिनामा नमाज पढ्न र दाह्री नराख्न प्रतिबन्ध लगाएको छ।
– उइगर मुस्लिमहरू को हुन् ?
– सिन्जियाङ प्रान्तमा एक करोड मुस्लिम बसोबास गर्छन्, जसमध्ये अधिकांश उइगर अल्पसंख्यक हुन्।
– उइगर मुस्लिमहरू आफूलाई चीनको बासिन्दा मान्दैनन्। यस क्षेत्रमा टर्किक मूलका उइगर मुस्लिमहरूको जनसंख्या एक करोडभन्दा बढी छ। उइगर मुस्लिमहरू टर्की भाषा बोल्छन्।
– चीनले पनि देशका अन्य ठाउँहरूमा भइरहेको आतंकवादी हमलाको लागि उइगर मुस्लिमहरूलाई प्रत्यक्ष रूपमा दोष दिइरहेको छ। उक्त क्षेत्रमा उइगुर र सुरक्षा फौजबीच बारम्बार हिंसात्मक झडप भइरहन्छ ।
मिडिया रिपोर्टका अनुसार चीनको दमनकारी नीतिबाट दिक्क भएर यहाँका हजारौं युवा आतंकवादी संगठन आईएसमा सामेल भएका छन् ।
वास्तवमा, चीनमा मुस्लिम समुदायमाथि धेरै प्रतिबन्धहरू छन्। चीनमा २ करोडभन्दा बढी मुस्लिम छन् । यहाँ ३० हजारभन्दा बढी मस्जिद र १० मुस्लिम जातीय समूह छन्। यी मध्ये एक ‘उइघुर’ समुदाय हो, जसले विगत केही वर्षदेखि सेन्सरशिपको सामना गरिरहेको छ।
चीन विरुद्ध आन्दोलन चलाउने
– सिनजियाङ प्रान्तमा बसोबास गर्ने उइगर मुस्लिमहरूले चीनविरुद्ध आन्दोलन गरिरहेका छन्।
– ‘पूर्वी तुर्किस्तान इस्लामिक आन्दोलन’ को उद्देश्य चीनबाट अलग हुनु हो।
– वास्तवमा, 1949 पूर्वी तुर्किस्तान, जुन अहिले सिनजियाङ हो।
– सिन्जियाङलाई केही समयको लागि छुट्टै राष्ट्रको रूपमा मान्यता दिइएको थियो, तर त्यही वर्ष चीनको हिस्सा बन्यो।
– सन् १९९० मा सोभियत संघको पतनपछि यहाँका जनताले यस क्षेत्रको स्वतन्त्रताका लागि निकै संघर्ष गरे ।
यस आन्दोलनलाई मध्य एसियाका धेरै मुस्लिम देशहरूको समर्थन पनि प्राप्त भयो, तर चीन सरकारको अगाडि कोही पनि गएनन्।
– पछिल्लो समय यस क्षेत्रमा हान चिनियाँहरूको संख्यामा उल्लेखनीय वृद्धि भएको छ। ताकि, उइगर मुस्लिमहरूको आन्दोलनलाई दबाउन सकिन्छ।
– चीनको वामपन्थी सरकारको यो अडानका कारण, यस क्षेत्रमा हान चिनियाँ र उइगरहरू बीच द्वन्द्वको रिपोर्टहरू छन्।
– सन् २००८ मा सिनजियाङको राजधानी उरुम्चीमा भएको हिंसामा २०० जनाको ज्यान गएको थियो जसमा अधिकांश हान चिनियाँ थिए ।
– यसपछि सन् २००९ मा उरुम्चीमा भएको दंगामा १५६ उइगर मुस्लिम मारिएका थिए ।
महिलाहरूलाई बुर्का लगाउन पनि निषेध गरिएको छ
– सन् २०१४ देखि चिनियाँ सरकारले सरकारी जागिर गर्ने उइगर मुस्लिमहरूलाई पाँच पटकको नमाज पढ्न प्रतिबन्ध लगाएको छ। यसको सधैं विरोध हुँदै आएको छ ।
– चीनमा उइगर मुस्लिमहरूलाई दाह्री राख्न निषेध गरिएको छ। उइगुर महिलाहरूलाई बुर्का लगाउन पनि निषेध गरिएको छ।
– दंगा बढ्दै गएका कारण चीन सरकारले सन् २००८ मा दाह्री राख्न प्रतिबन्ध लगाएको थियो ।
– उइगुर महिला बुर्का लगाएर पेट्रोल स्टेशन, बैंक र अस्पताल जान पाउँदैनन्। सरकारी जागिर पनि गर्न सक्दिनन् ।
– समुदायमा महिलाहरूलाई हिजाब वा बुर्का लगाउन कुनै बाध्यता छैन। तर, आज पनि अधिकांश महिलाले पर्दा लगाउँछन् ।
– Taipek संसारको सबैभन्दा सानो टोपी मानिन्छ। यदि उइगुर महिलाले यो लगाएको देखियो भने, यसको मतलब उनी विवाहित छन्।
